5 sleutelwoorden voor een succesvolle vrijwilligerswerking

In de Week van de vrijwilliger 2025 en tijdens ‘Gluren bij de buren’ ging Vrijwilligerspunt Antwerpen op pad en sprak met verschillende vrijwilligersverantwoordelijken. De rode draad in de gesprekken: een succesvolle werking vertrekt vanuit een warm hart voor vrijwilligers. Vrijwilligerswerk haalt het mooie in mensen naar boven. Een schets aan de hand van 5 sleutelwoorden: talent, meerwaarde, soepelheid, verbinding en samenwerking.

Sleutelwoord 1 | Talent

Wendy (Arenberg) - Het is belangrijk om op maat van de vrijwilligers te werken: wat kunnen ze, welke talenten hebben ze? Mijn boodschap is: ken jouw vrijwilligers. 

Stephanie (Filet Divers zie video ) - Mensen komen naar hier met allemaal talenten. Wij proberen een plekje te vinden waarin ze hun talenten aan bod kunnen laten komen. We hebben al mooie trajecten gezien – hoe mensen schuchter en heel geïsoleerd – helemaal openbloeien, een netwerk ontwikkelen en echt vooruitgang boeken in hun leven. 

Peter (Polderhart) - Ik heb vroeger in de bankwereld gewerkt en had toen eenzelfde visie. Je hebt medewerkers met capaciteiten en die moet je inzetten en mensen waardering laten halen uit hun werk. Iedereen heeft zijn talenten. Een dame met een beperking is gepassioneerd door puzzelen. Zij komt elke week ingezamelde puzzels maken om te zien of er geen stukjes ontbreken. Iemand anders die heel teruggetrokken en geïsoleerd leefde, is als vrijwilliger helemaal opengebloeid en nu één van onze meest actieve. 

Evi (Stedelijke Basisschool De Luchtballon) - Als zorgcoördinator zie ik vrijwilligers vaak groeien. Eerst doen ze gewoon mee met knutselen, later kunnen ze zelf iets voorbereiden en hun eigen kunnen overstijgen. Geregeld is vrijwilligerswerk een schakel in een groter traject. Mensen beginnen als vrijwilliger en geven na een tijd aan dat ze bijvoorbeeld voor kindbegeleider gaan studeren. 

Sleutelwoord 2 | Meerwaarde

Carolina (Red Star Line Museum) - Anderhalf jaar geleden begon ik met de uitbouw van onze werking. Ik ben vooral positief verrast hoe betrokken en behulpzaam mensen kunnen zijn. Vrijwilligers zijn super belangrijk. Zij bieden dat warme onthaal dat wij zoeken. Aan de balie is het soms heel druk en dan worden bezoekers toch altijd warm onthaald. 

Vrijwilligers doen zaken soms anders, geven reflecties vanuit een andere invalshoek dan vaste medewerkers. Ik luister graag naar hen, naar hun ervaring. Ze doen suggesties waar we zelf soms niet aan denken. Ze maken het museum beter.  

Lieve (Kannet zie video ) - De meerwaarde van de vrijwillige inzet in onze organisatie is echt onbetaalbaar. Het zijn meer dan 200 vrijwilligers terwijl wij maar met 6 personeelsleden zijn. 

Evi (Stedelijke Basisschool De Luchtballon) - We hebben vrijwilligers met 49 verschillende nationaliteiten en bieden vrijwilligers met een beperking ook kansen. Dat is voor onze kinderen een grote meerwaarde. Zij kunnen zich identificeren met hen. De vrijwilligers zijn een afspiegeling naar leerkrachten, ouders en leerlingen toe.

Sleutelwoord 3 | Soepelheid

Lieve (Kannet) - Heb je één keer per week tijd of één keer per maand? Alles is mogelijk. Kom gerust eens langs, kom eens praten. We bekijken samen de vele mogelijkheden die er zijn. 

Wendy (Arenberg) - Onze vaste kern zijn vooral gepensioneerden. Zij dragen de vrijwilligerswerking echt wel. De oudste vrijwilliger wordt 80. Jongeren doen vaak kortere trajecten, engageren zich bijvoorbeeld voor één schooljaar. Ze zijn zich aan het oriënteren, hebben een tussenjaar,… Dit is voor hen erg belangrijk.  

Peter (Polderhart) - Je moet je openstellen. Ik ben niet iemand die veel stuurt. Ik laat dingen gebeuren, laat de omgeving zijn werk doen. Zo zie je persoonlijke relaties groeien en mooie vriendschappen ontstaan. Soms gaan mensen dan in duo samenwerken en worden onafscheidelijk. 

Ik zeg niet gauw ‘neen’ tegen kandidaten. Soms heb ik daar achteraf spijt van (lachend), maar dan ben ik blij dat ik de kans toch heb gegeven. Er zijn altijd goede ervaringen. Zo werd iemand met een werkstraf daarna vaste vrijwilliger. Stagiairs brengen dan weer wat jong geweld in de ploeg.  

Ik heb nauw contact met onze sponsors. Vanuit de scheikundebedrijven krijgen we ook vragen om te helpen. 

Er is een vaste, stabiele kern. Voor de rest zien we wel wie er komt. Er zijn altijd wel wat extra handen. 

Evi (Stedelijke Basisschool De Luchtballon) - Anderen hebben misschien graag een duidelijke afgebakende job, maar voor mij geldt dit niet. Ik ben graag aanspreekbaar, flexibel, gemoedelijk. Ik besef wel dat ik in een luxepositie zit om dit allemaal te kunnen doen. Dit lukt niet in elke organisatie. 

Meestal melden nieuwe vrijwilligers zich via mond aan mondreclame aan. De tijd die ze willen investeren in het vrijwilligerswerk varieert.  

Je steekt veel tijd in de opvang en inwerking en krijgt er niet altijd veel voor in de plaats. Toch is het als organisatie belangrijk om te doen. In- en uitstroom – en soms terug in – van vrijwilligers in een organisatie is oké. Het zorgt steeds voor een andere dynamiek. 

Rani (Woonzorgcentrum Sint Bartholomeus) - Het is belangrijk om vrijwilligers een gevoel van vrijheid te geven. Soms zijn regels ook regels en liggen er dingen vast waarover niet te discussiëren valt. 

Sleutelwoord 4 | Verbinding

Carolina (Red Star Line Museum) - Ik werk veel met de vrijwilligers samen, ben altijd in de buurt. De eerste week na de opstart staat niemand alleen. Als ik er toch eens niet ben, dan werken nieuwe vrijwilligers in duo met een meer ervaren collega. 

Ik pols bij de vrijwilligers hoe het gaat met hen, hoe het werk is geweest of hoe het weekend verliep. Als ik iemand al een tijdje niet heb gezien, stuur ik een mailtje of berichtje. Ik hou contact. Ik ken mijn vrijwilligers goed, ken ze persoonlijk. De menselijke tijd die je investeert is echt belangrijk. 

Ik probeer ook te zorgen voor verbinding tussen de vrijwilligers onderling. Regelmatig organiseer ik een hostmeeting. Onlangs volgden we samen een workshop over heimwee.

Wendy (Arenberg) - Vóór de voorstelling eten de vrijwilligers samen. Dat is altijd een gezellig moment.   

Kaj (Jespo) - Ik volg de trajecten van de anderstalige vrijwilligers persoonlijk op en volg hun evolutie in het leren van Nederlands en de vaardigheden om coach te worden.  

Sociaal contact is voor vele vrijwilligers een belangrijk doel. Bij Jespo staan mensen meestal met 2 of als ze nog Nederlands leren is er ook een anderstalige mentor bij.  

Jonge vrijwilligers hebben vaak zelf als kind meegedaan met onze sportactiviteiten en worden daarna trainer. Zij hebben al een band met de organisatie.

Met een T-shirt van Jespo als appreciatie identificeren vrijwilligers zich nog meer met de organisatie. 

Sleutelwoord 5 | Samenwerking

Rani (Woonzorgcentrum Sint Bartholomeus) - Het woonzorgcentrum heeft een veertigtal vrijwilligers met een grote diversiteit. Wij hebben een fijne en interessante samenwerking met City Pirates. De jongeren komen geregeld mee sporten met de bewoners met dementie en vragen zelf of ze nog eens mogen komen.  

De werking kreeg een boost door het samenwerken met de coaches van Vrijwilligerspunt Antwerpen. Daarnaast hebben we een vrijwilliger met een mentale beperking die begeleid wordt door !NKLÚS. 

Carolina (Red Star Line Museum) - Taalscholen, OKAN-klassen, Ligo, Linguapolis,… een bezoek aan het museum zit voor hen mee in het programma. Het thema van ons museum sluit aan bij deze doelgroep. Het gaat immers ook over migratie. 

Voor de NT2-taalklassen is er maandelijks een nocturne. Dan komen mensen na hun werk naar hier. We voorzien thee en dan zorgen de vrijwilligers ook weer voor een laagdrempelig onthaal.  

Taal is daarbij geen drempel. Ik ben toevallig zelf Spaanstalig en deel in de ervaring van anderstaligen. Mensen voelen zich daarom snel thuis. We begrijpen elkaar als we bijvoorbeeld even naar een woord moeten zoeken.  

Wendy (Arenberg) - In huis werken we samen met Nuff Said. Zij hebben een eigen ploeg met jonge vrijwilligers. De samenwerking zorgde voor het doorbreken van de groep met vooral gepensioneerden. Nu staan bij een voorstelling duo’s van oudere vrijwilligers samen met duo’s van jongeren. Dat geeft een nieuwe dynamiek. Beide groepen vinden dat tof. 

We werken ook samen met Atlas die vrijwilligers opleidt als taalbuddy om anderstalige vrijwilligers onder hun hoede te nemen. Er zijn nu 6 taalbuddy’s en ik wil er graag nog meer. Ik wil anderstaligen goed kunnen opvangen en zorgen dat er voldoende tijd is voor hen. 

Kaj (Jespo) - Anderstaligen die nog Nederlands leren, volgen eerst een opleiding. In het begin doen zij mee als assistent-trainer. De focus ligt op vrijwilligerswerk als taaloefenkans. Er zijn 15 plaatsen. Voor de instroom werken we samen met Atlas en Vrijwilligerspunt Antwerpen.  

Naast het aparte traject voor anderstaligen werkt Jespo ook samen met verschillende scholen. 

Vragen of wil je een ervaring delen?

Passen deze vijf sleutelwoorden ook in jouw praktijk? Heb je er vragen over of wil je graag een ervaring delen? Neem contact op met Vrijwilligerspunt Antwerpen

Wil je deelnemen aan onze vormingen of andere inspirerende activiteiten, mis ons aanbod niet. Blijf op de hoogte via onze nieuwsbrief. Ontvang je deze nog niet? Schrijf hier in